کمیسیون اروپا در هشتمین گزارش سالانه «سازوکار تعلیق ویزا» موضعی سختگیرانه در برابر برنامههای فروش پاسپورت اتخاذ کرد. این نهاد اعلام کرد وجود چنین برنامههایی بهتنهایی میتواند تعلیق دسترسی بدون ویزا به حوزه شنگن را توجیه کند.در این گزارش، کمیسیون اروپا تأکید کرد که فعالیت این برنامهها حتی بدون اثبات ضعف مشخص در پیوند واقعی متقاضیان، ذاتاً خطر امنیتی ایجاد میکند.
تمرکز بر کشورهای کارائیب
کمیسیون اروپا پنج کشور کارائیب را بهعنوان نمونههای پرریسک معرفی کرد:
- آنتیگوا و باربودا
- دومینیکا
- گرنادا
- سنت کیتس و نویس
- سنت لوسیا
طبق اعلام کمیسیون، این کشورها تاکنون بیش از ۱۰۰ هزار گذرنامه از طریق برنامههای سرمایهگذاری صادر کردهاند. آمارها نشان میدهد تعداد درخواستها در سالهای ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ همچنان بالا باقی مانده است.
انتقاد از بررسیهای امنیتی
کمیسیون اروپا زمان کوتاه بررسی پروندهها و نرخ پایین رد درخواستها را نشانه ضعف در ارزیابیهای امنیتی دانست. این نهاد اعلام کرد:
- آنتیگوا و باربودا تنها ۱٫۷ درصد درخواستها را رد کرد
- سنت لوسیا ۵٫۳ درصد
- دومینیکا ۶٫۵ درصد
کمیسیون این ارقام را با استانداردهای امنیتی اتحادیه اروپا ناسازگار توصیف کرد.
اصلاحات نتیجه نداد
کمیسیون اروپا اذعان کرد کشورهای کارائیب حداقل سرمایهگذاری را به ۲۰۰ هزار دلار افزایش دادند و روند غربالگری را تقویت کردند، اما این اقدامات نتوانست نگرانیهای اصلی اتحادیه اروپا را برطرف کند.
در توصیههای رسمی، کمیسیون از این کشورها خواست بررسیهای امنیتی را تا زمان توقف کامل این برنامهها تشدید کنند؛ اقدامی که هدف نهایی اتحادیه اروپا برای حذف این طرحها را آشکار میکند.
تعلیق ویزای شنگن نزدیکتر میشود
بر اساس سازوکار تعلیق ویزا، اتحادیه اروپا میتواند در صورت بیتوجهی به توصیهها، محدودیتهای ویزایی را مرحلهبهمرحله اعمال کند. اتحادیه اروپا هماکنون این روند را درباره گرجستان آغاز کرده و احتمال دارد همین الگو را برای سایر کشورها نیز اجرا کند.
الزام برای نامزدهای عضویت
کمیسیون اروپا تأکید کرد کشورهای متقاضی عضویت باید برنامههای اعطای تابعیت از طریق سرمایهگذاری را بهطور کامل لغو کنند. این موضع پس از رأی دادگاه عدالت اروپا در آوریل ۲۰۲۵ علیه مالت اعلام شد.
جمعبندی
گزارش جدید نشان میدهد که:
- اتحادیه اروپا برنامههای فروش پاسپورت را غیرقابل اصلاح میداند
- این برنامهها امنیت شنگن را تهدید میکنند
- تعلیق ویزای شنگن برای کشورهای کارائیب به یک سناریوی محتمل تبدیل شده است
